Eindelijk meer ruimte voor de mens achter de cijfers
Je voelt het al langer aankomen: de Participatiewet knelde op te veel plekken. Te veel regels, te weinig vertrouwen, te veel administratie. Gelukkig komt daar nu echt verandering in. De Participatiewet in Balans is geen kleine cosmetische ingreep, maar een herziening met drie doelen: meer bestaanszekerheid, échte participatie en een eerlijke, menselijke handhaving.
Wij bij Verius (X-Works) zijn vanaf het begin aan tafel geschoven, bij de VNG, bij het CBS, bij de themagroep met gemeenten. Niet om te kijken wat er op ons afkomt, maar om straks klaar te staan. En dat doen we. Hier lees je wat er speelt en wat wij doen, zodat jij je niet druk hoeft te maken over de techniek.
Fase 1 – per 1 januari 2026 (die draait nu al)
De eerste stap is met name gericht op het versoepelen van de aanvraag en het dagelijks recht op bijstand. Een greep uit de wijzigingen die wij in X-Works al hebben doorgevoerd:
- 4 weken zoektermijn voor jongeren onder 27
Je mag er in individuele gevallen vanaf wijken. Belangrijk: de meldingsdatum en aanvraagdatum moeten goed vastliggen voor de BUS-statistiek. In X-Works wordt automatisch getoetst of de termijn 28 dagen is, jij stuurt op de uitzondering.
- Identificatie met EU-rijbewijs of DigiD
Geen gedoe meer met alleen paspoorten. Het rijbewijs is nu ook geldig. In X-Works kun je het eenvoudig toevoegen in de persoonskenmerken.
- Giften tot €1.200 volledig vrij
Daarboven mag je als gemeente zelf beoordelen. Wij hebben een aparte tegel gebouwd waarin je per boekjaar vastlegt of het een gift, inkomen of vrij te laten bedrag is.
- Jongerennorm gestandaardiseerd
De aanvullende norm voor 18‑ tot 21‑jarigen zonder ouderbijdrage wordt algemene bijstand. Omdat niemand er op achteruit mag gaan, ondersteunen we in X-Works de komende drie jaar zowel de oude als de nieuwe norm – het systeem kiest altijd de gunstigste voor de burger.
- Vermogenstoets vereenvoudigd
Geen ingewikkelde staffel meer. Alleen de vraag: zit het vermogen boven of onder de grens? In X-Works verdwijnt de term ‘vrij te laten vermogen’ in de zaak; het klantbeeld blijft herkenbaar. - Mantelzorg krijgt een plek
Mantelzorgers worden niet langer als kostendelers gezien. In de leefvorm-tegel van X-Works kun je nu ‘mantelzorger’ registreren, zonder invloed op de norm.
Al deze aanpassingen zijn live of komen met de release 25.5. We hebben de processen doorgelicht, de BI‑dashboards geüpdatet en handleidingen voor medewerkers gemaakt. Kortom: je kunt er direct mee aan de slag.
Fase 2 en 3 – wat er per 2027 écht gaat veranderen
De echte klappers volgen in 2027. Sommige maatregelen mogen al in 2026 (gedoogjaar), maar zijn pas vanaf 1 januari 2027 verplicht. Wij bereiden alles nu al voor, samen met de themagroep van gemeenten.
Nieuw: de niet‑rechthebbende partner krijgt 70% (was 50%)
Als je partner geen recht heeft op bijstand (bijvoorbeeld door detentie of studie), dan gaat jouw norm van 50% naar 70% van de gehuwdennorm – mits je 21+ bent en geen kostendelers hebt. Wij passen de leefvorm-tegel hierop aan.
ALO‑kop: eindelijk uniform
Alleenstaande ouders die door de Belastingdienst niet als alleenstaande worden gezien, krijgen een vaste toeslag (ruim 90% van de gehuwdennorm). Geen gemeentelijke verschillen meer. Wij regelen dit via een bijzondere omstandigheid in de uitkering.
Bufferbudget (€1.000) voor inkomensschommelingen
Een voorziening om te voorkomen dat iemand onder de bijstandsnorm zakt. In X-Works bouwen we een registratiemogelijkheid die aansluit op de afspraken met het CBS. Zodra de definitieve rekenregels er zijn (verwacht in mei 2026), is de functionaliteit gereed.
Uniform verrekenen van inkomsten, een flinke operatie
Inkomen wordt pas verrekend op het moment dat iemand er daadwerkelijk over kan beschikken. De vakantietoeslag, WGA, keuzebudget – alle regels worden gelijkgetrokken. Dit vraagt om een nieuwe inkomstentegel in X-Works, die we samen met de themagroep ontwerpen. Een tip van ons: begin nu al met het opschonen van je crediteuren/derden-tabel. Dat is straks cruciaal voor een soepele geautomatiseerde verwerking.
Verruiming bijverdiengrenzen & premie voor jongeren onder 27
Vanaf 2027 heeft iedereen, ook jongeren, recht op 15% vrijlating (max. 12 maanden, verlengbaar). Gemeenten mogen dit al in 2026 toepassen. In X-Works zetten we de regels klaar, zodat je nu al kunt kiezen voor deze versoepeling.
Wat doen wij concreet voor jou?
Wij luisteren
via de themagroep met gemeenten als Eemsdelta, Kerkrade, Noordenveld, Montferland en Weert. Jullie praktijkervaring bepaalt onze prioriteiten.
Wij bouwen
alle benodigde aanpassingen in X‑Works (en straks in onze andere producten) worden tijdig opgeleverd. Denk aan de nieuwe tegels voor giften, mantelzorg, de herziene leefvorm en de geheel nieuwe inkomstentegel.
Wij informeren
via maandelijkse statusupdates, themabijeenkomsten, Webinars (zoals die op 25 juni 2026 jl) en duidelijke release notes. Geen achterkamerwerk, maar transparantie.
Wij ondersteunen
met opleidingen voor medewerkers (vooral de administratie) en een helpdesk die weet waar ze het over hebben. Ook helpen we je BI-dashboards aan te passen aan de nieuwe velden.
Kortom: je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Wij zorgen dat X‑Works blijft lopen, ook als de wet verandert. Jij kunt je focussen op wat je het beste kunt: mensen écht verder helpen.
Meer weten of meepraten?
We organiseren regelmatig Webinars en themabijeenkomsten waarin we dieper ingaan op fase 2 en 3, de nieuwe inkomstentegel, het bufferbudget en de bulkverstrekking van de individuele inkomenstoeslag.
Schrijf je in via de knop hieronder. Of download de uitgebreide Q&A en de presentaties van de eerdere Webinars, zonder poespas, gewoon werkbare informatie.